CRM dla produkcji: jak wychwycić moment, w którym stały klient przestaje zamawiać
Klient kupuje regularnie. Co miesiąc, co sześć tygodni, co kwartał: palety folii, partie okuć, kolejna seria odlewów. Handlowiec zna ten rytm na pamięć i właśnie dlatego przestaje go pilnować. Aż któregoś dnia zamówienie nie przychodzi. Albo przychodzi, ale o jedną trzecią mniejsze. Czy to przejściowa przerwa, czy klient zaczął kupować u konkurencji? Zwykle dowiadujemy się o tym za późno, zwykle od samego klienta albo z raportu rocznego.
W CRM dla produkcji ten problem wygląda inaczej niż w sprzedaży projektowej. Tu sprzedaż to regularne dostawy: produkcja planuje pod nie materiał i moce, a każda anomalia w rytmie zamówień jest sygnałem, który powinien trafić do człowieka odpowiednio wcześnie. Ten artykuł jest o tym, po czym ją poznać i jak nie przeoczyć momentu, w którym jeszcze można coś zrobić.
Pięć objawów, że stały klient się oddala
Rzadko który klient odchodzi z hukiem. Częściej cichnie. Poniżej objawy, które w danych sprzedażowych widać wcześniej, niż w rozmowach z klientem.
1. Zamówienie spóźnia się względem swojego rytmu. Nie względem kalendarza, tylko względem tego, jak ten konkretny klient kupował do tej pory. Kto zamawia co 87 dni, ten po 100 dniach jest spóźniony. Kto zamawia co 14 dni, jest spóźniony po trzech tygodniach. Ta sama liczba dni od ostatniego zakupu oznacza więc zupełnie coś innego dla różnych klientów, a ludzka pamięć słabo to rozróżnia.
2. Ilość spada, choć zamówienia nadal przychodzą. To najbardziej zdradliwy objaw, bo nic nie wygląda na problem: klient przecież zamówił. Tyle że zamiast typowych 15 palet bierze 9. Część potrzeb pokrywa ktoś inny, a wam zostawia „resztę”. Bez porównania z typową ilością dla tego klienta spadek wychodzi dopiero w podsumowaniu kwartału.
3. Odstępy między zamówieniami się wydłużają. Jeden termin przesunięty o tydzień to zwykły przypadek. Trzy kolejne odstępy dłuższe od poprzedniego to trend. Podobnie ze zmianą charakteru zakupów: klient, który kupował stale, zaczyna kupować „od czasu do czasu”.
4. Mijają kolejne cykle bez zakupu. Jedno pominięte zamówienie można tłumaczyć urlopem, remanentem albo zapasem. Dwa to już pytanie. Trzy to sytuacja, w której najczęściej nie ma już o co pytać, bo klient znalazł rozwiązanie. Im wcześniej dowiesz się o pierwszym pominięciu, tym większa szansa, że rozmowa będzie o czymś, co da się naprawić: cenie, terminie, jakości, reklamacji.
5. „Dziury” w historii dużego klienta. Zestawienie klient × miesiąc pokazuje coś, czego nie widać na liście faktur: miesiące bez zakupu po okresie, w którym zakupy były stałe. Pojedyncza dziura może być przypadkiem, ale kilka rozsianych po roku zwykle oznacza, że klient dzieli zamówienia między dostawców.
Są też fałszywe alarmy, i warto je znać, bo system, który krzyczy za często, zostanie wyciszony. Zakupy sezonowe (klient bierze folię tylko na wiosnę i jesień), zmiana symbolu tego samego wyrobu w kartotece, jednorazowa próbka albo korekta faktury potrafią zaburzyć każdą prostą średnią. Dlatego sama „liczba dni od ostatniej faktury” nie wystarcza.
Jak to wychwycić, zanim zrobi się za późno
Jedno z rozwiązań to analiza sprzedaży cyklicznej. Zamiast pytać „kto dawno nie kupił”, system patrzy na historię każdej pary klient × produkt (albo klient × grupa towarowa) i ustala, jak ta para zwykle się zachowuje. Z zakupów z kilku ostatnich lat wylicza typowy odstęp między zamówieniami i jego rozrzut, a na tej podstawie klasyfikuje parę: regularna, zużyciowa (kupuje tyle, ile zużywa), sezonowa albo nieregularna. Dla regularnych par wyznacza oczekiwaną datę kolejnego zamówienia i okno tolerancji wokół niej.
Potem wystarczy porównać dziś z oknem. Zamówienie zbliża się, jest spóźnione, pominięto jeden albo kilka okresów, ostatnia ilość spadła poniżej typowej. Każdy z tych stanów to osobny status, a lista jest uszeregowana według tego, co najbardziej boli: wartość typowego zamówienia, liczba pominiętych okresów i pewność prognozy. Para o nieregularnym rytmie nie generuje alertu, bo nie ma od czego liczyć opóźnienia.
Z tego samego mechanizmu da się też zrobić plan telefonów: lista zakupów oczekiwanych w kolejnych tygodniach, z zaległościami w tygodniu bieżącym. Handlowiec nie czeka wtedy, aż klient zadzwoni, tylko dzwoni na tydzień przed oczekiwanym zamówieniem i pyta, czy wszystko w porządku.
Jak wygląda to w Nucleonie
W module CRM Nucleona analiza zamówień cyklicznych jest narzędziem codziennej pracy handlowca. Główny ekran to lista alertów: status w kolorach, klient, produkt, klasa pary, ostatni zakup, oczekiwana data, liczba dni od zakupu i pominiętych okresów, a do tego oczekiwana ilość i wartość. Pasek podsumowania mówi, ile jest alertów i jaka wartość jest zagrożona. Po kliknięciu wiersza na dole widać historię zakupów danej pary na osi czasu.
Oś czasu często mówi więcej niż tabela. Poniższy przykład to klient, który przez rok zamawiał co dwa tygodnie, z regularnością, którą można ustawiać zegarki (współczynnik zmienności 0,08). Ostatni zakup był 60 dni temu. Trzy cykle bez zamówienia, status „prawdopodobnie utracony”. Na liście zakupów nic by nie wyglądało dziwnie, dopóki ktoś nie zauważył, że faktur po prostu nie ma.
Drugi widok to mapa cieplna: klient w wierszu, miesiące w kolumnach, im ciemniejsza zieleń, tym większy zakup. Czerwone pola to miesiące bez zakupu po tym, jak klient już zaczął u nas kupować. Wystarczy rzut oka, żeby zobaczyć, kto ma „dziury” i czy układają się w wzór.
Trzeci widok to kalendarz oczekiwanych zakupów po tygodniach, czyli gotowy plan telefonów, ale też zapowiedź obciążenia: tyle zamówień w tym tygodniu, tyle za miesiąc, o takiej wartości. Dla produkcji to cenna informacja, bo planista widzi, czego może się spodziewać, zanim zamówienia faktycznie wpłyną.
Co dzieje się po alercie
Alert, na który nikt nie zareaguje, jest tylko kolejną listą. Dlatego z wiersza można od razu przejść do działania: otworzyć kartę klienta, założyć zadanie CRM z gotowym tytułem albo przygotować szkic zamówienia z towarem, oczekiwaną ilością i ceną z historii zakupów. Handlowiec dzwoni z konkretem: „Zwykle bierze Pan około 15 palet na początku miesiąca, czy mam przygotować zamówienie?”.
Po rozmowie alert oznacza się jako obsłużony i wskazuje wynik: kontakt z klientem, klient zamknął linię, przerwa sezonowa, przejęty przez konkurencję albo inny powód (wtedy wymagany jest opis). To odpowiedź na pytanie z początku artykułu, bo po kilku miesiącach widać, ile przerw było przejściowych, a ile oznaczało utratę klienta. Obsługa wygasa po nowym zakupie, więc para wróci na listę, jeśli kolejny rytm zostanie znów zaburzony. Pary, które wiadomo, że nie powinny alarmować (na przykład klient zakończył projekt), można wyciszyć na czas określony albo bezterminowo.
Elastyczność: profile, grupy i zakres
Każda firma ma inny rytm sprzedaży, więc analiza nie może mieć jednej, sztywnej definicji „spóźnienia”. Całość konfiguruje się w profilach analizy. Profil określa poziom, na którym liczymy pary (klient, płatnik, odbiorca, grupa klientów oraz produkt, grupa towarowa, kategoria), miarę cyklu (ilość lepiej wykrywa rytm, gdy ceny się zmieniają, wartość pasuje tam, gdzie liczy się przychód), horyzont historii i progi odrzucające próbki i drobne dokupki. Można prowadzić kilka profili równolegle, na przykład osobny dla folii, a osobny dla okuć.
Progi czułości ustawiasz sam: na ile dni przed terminem system ma ostrzegać, jak duży spadek ilości jest sygnałem (domyślnie poniżej 60% typowej), po ilu pominiętych okresach uznać klienta za utraconego. Zakres zawęża się regułami włączającymi i wyłączającymi, także z użyciem własnych grup klientów i produktów, niezależnych od struktury w systemie finansowo-księgowym. Dzięki grupom ten sam wyrób sprzedawany pod różnymi symbolami liczy się jako jeden. Przed zapisaniem profilu można go sprawdzić w podglądzie, także na dacie sprzed pół roku, i przekonać się, czy system wskazałby problemy, które wtedy faktycznie się wydarzyły.
Wszystko to dostajemy w graficznym, czytelnym interfejsie: kolory statusów, filtrowanie i sortowanie tabel, oś czasu zakupów, mapa cieplna i kalendarz zamiast arkusza z formułami. Handlowiec nie musi rozumieć statystyki, żeby zobaczyć, że klient jest spóźniony. Kierownik sprzedaży nie musi prosić o raport, żeby zmienić próg.
Na koniec
Utrata stałego klienta rzadko jest nagła. Zwykle poprzedza ją seria małych sygnałów: opóźnione zamówienie, mniejsza ilość, dłuższa przerwa, kolejna przerwa. Każdy z nich osobno łatwo zlekceważyć, ale razem tworzą wzór, który widać w danych na długo przed rozmową, w której klient mówi „od jakiegoś czasu kupujemy gdzie indziej”. W firmie produkcyjnej, gdzie sprzedaż to regularne dostawy, a od nich zależy plan materiałów i mocy, warto ten wzór wychwytywać automatycznie.
Analiza zamówień cyklicznych to jeden z elementów CRM w Nucleonie, który pracuje na tych samych danych co zamówienia, zadania i karta klienta. Jeśli interesuje Cię szerszy obraz sprzedaży w produkcji, zajrzyj do tekstów CRM dla produkcji – czym różni się od zwykłego CRM oraz o rentowności klientów. Chcesz zobaczyć to na swoich danych? Umów kontakt albo napisz na kontakt@nucleon.com.pl.
Chcesz wiedzieć o spadku zamówień, zanim zrobi to klient?
Umów indywidualną prezentację. Możemy ją przeprowadzić na przykładzie rzeczywistych procesów twojej firmy, a wdrożeniem i uruchomieniem zajmiemy się my.
Umów indywidualną prezentację